Pustynia Błędowska
Pustynia Błędowska
-
Opis
Trasa być może nie nasuwa oczywistych skojarzeń z Jurą, a niesłusznie. Znajdziemy na niej zarówno skałki, jak i staw. Przede wszystkim jednak jest tu największa w Europie pustynia. Miejsce absolutnie unikalne, o które w ostatnich latach bardzo zadbano; przede wszystkim odkrzaczono je, usunięto samosiejki drzew i krzewów, co podkreśliło pustynny charakter tego miejsca.
Trasa nie jest zbyt długa i jest trasą bez podbiegów i zbiegów, a jednak nie jest trasą łatwą; bieganie po piasku jest wyzwaniem dla prawdziwych fighterów, na szczęście obłędne widoki rekompensują trud.
-
Przebieg trasy
Klucze-Czubatka – Jaskinia Rudnicka – Staw Zielony – Pustynia Błędowska (Szlak Pustynny) – Przystanek Oaza przy Białej Przemszy (schron turystyczny) – Róża Wiatrów – Czubatka
-
Metryka trasy
- długość trasy: 9,4 km
- suma podbiegów: 63 m
- suma zbiegów: 62 m
-
Mapa trasy
-
Plik GPX
Szczegółowy opis trasy
Bieg rozpoczynamy w miejscowości Klucze na parkingu obok punktu widokowego Czubatka.
Czubatka – punkt widokowy na Pustynię Błędowską, Hutę Katowice i Januszkową Górę. Znajduje się tu duży parking, zadaszona altana, ławki i stoły dla turystów, ogrodzony taras widokowy, luneta widokowa i opisana panorama widokowa oraz wieża obserwacyjna, która służy miejscowym leśnikom i jest niedostępna dla turystów.
fot Lech Grzejszczak
Od razu kierujemy się na żółty szlak turystyczny (Szlak Pustynny), który pierwotnie prowadzi przez las. Po przebiegnięciu około 550 metrów z prawej strony mijamy Jaskinię Rudnicką, a po kolejnych 200 metrach Staw Zielony, będący naturalnie zalanym wyrobiskiem rud żelaza i wapienia jurajskiego. Nazwa stawu pochodzi od koloru wody. Bardzo urokliwe miejsce.
Tuż za Stawem Zielonym żółty Szlak Pustynny skręca w lewo, a my wraz z nim. Po kolejnych 600 metrach zaczyna się „trudno”, bo wbiegamy na piachy Pustyni Błędowskiej.
Pustynia Błędowska, która rozpościera się między Chechłem, Kluczami i Błędowem (dzielnicą Dąbrowy Górniczej), to prawie 33 kilometry kwadratowe suchych piasków, które w Europie stanowią przyrodniczy unikat. Nazywana jest „Polską Saharą”. Przez Pustynię Błędowską przepływa rzeka Biała Przemsza, która dzieli ją na dwie nierówne części – północna cześć jest mniejsza i mieści się na niej poligon wojskowy. Polska Sahara ma niecałe 10 km długości i około 4 km szerokości, a jej powstanie to wynik działalności lodowca i… człowieka. Najpierw w niecce w dolomitowo-wapiennych skałach zaczęły gromadzić się spore ilości polodowcowych osadów piaszczysto żwirowych, których grubość na tym obszarze wynosi średnio 40 metrów (a miejscami nawet 70 metrów). Gdy lodowiec ustąpił, a klimat nieco się ocieplił, pojawiły się tu bory sosnowe i związały tutejsze piaski na bardzo długi czas. Około XIII wieku w okolicach Olkusza zaczęto wydobywać rudy srebra i ołowiu, transportować i wytapiać je w hutach, co wymagało ogromnych ilości drewna. Intensywna wycinka w połączeniu z silnym poborem wód gruntowych doprowadziła do powstania pustyni o pochodzeniu antropogenicznym, której powierzchnia zajmowała pierwotnie około 150 km2 (obecnie jest to około 33 km2, z czego około 35% to obszar lotnego piasku). Na Pustyni Błędowskiej spotykane jest zjawisko fatamorgany i burz piaskowych oraz występuje specyficzny mikroklimat, jednak nie jest ona pustynią w sensie klimatycznym, ponieważ średnie temperatury oraz opady na jej obszarze nie wyróżniają jej od terenów ją otaczających.
fot R. C. Luc
Cały czas skrajem pustyni będziemy biegnąć jeszcze około 2,2 km aż do przystanku Oaza, usytuowanego tuż obok biegu Białej Przemszy, która podpływa tu na skraj pustyni i chowa się w piaszczystej dolinie, oferując cień, chłód i czystą wodę. Tuż obok znajduje się drewniana wiata ze stołem, ławeczką i tabliczką „Oaza”. Po kilku kilometrach biegu w sypkim i gorącym piasku faktycznie jest to oaza. Czas na małe rozciąganie, uzupełnienie płynów i… powrót.
Wracamy znaną nam już drogą przez piach Pustyni Błędowskiej przez około 2,2 km, po czym skręcamy w prawo na szlak rowerowy. Przez 1,5 km biegniemy skrajem pustyni i lasu, po czym dobiegamy do kolejnego punktu widokowego na skraju pustyni Róża Wiatrów, który został wybudowany przez Gminę Klucze w celu powstrzymania turystów przed wchodzeniem na piasek. Jego nazwa nawiązuje do kształtu.
Przy Róży Wiatrów skręcamy w prawo do lasu, po 300 metrach ponownie skręcamy w prawo. Cały czas biegniemy leśną (piaszczystą) drogą, a po około 800 metrach znów skręcamy w prawo na szlak rowerowy Olkusz-Klucze i podążamy nim przez 700 metrów, po czym znów skręcamy w prawo i po 500 metrach kończymy (wykończeni, ale szczęśliwi) dzisiejszą trasę.
fot Dariusz Skipiała
fot Dariusz Skipiała
Ciekawostki:
Na Pustyni Błędowskiej kręcono filmy „Faraon” oraz „W pustyni i w puszczy”.
Na tutejszych piaskach ćwiczyli Niemcy przed wyruszeniem na Africa Corps. Podobno żołnierzami dowodził tu feldmarszałek Erwin Rommel (ruiny jego miejsca dowodzenia wciąż stoją przy Czubatce).
Przed II wojną światową nad pustynią krakowscy lotnicy ćwiczyli strzelanie do celu, a na terenie Pustyni Błędowskiej testowano wojskowe samochody terenowe.
Po II wojnie światowej teren długo pozostawał we władaniu Wojska Polskiego, a turyści mogli podejść jedynie na skraj pustyni.
Polecamy: Brandysówka – gospodarstwo agroturystyczne z polem campingowym
25 kilometrów od centrum Krakowa pod największą skałą na terenie dolinek jurajskich, Sokolicą, w zabudowaniach będącego tu od zawsze gospodarstwa rolnego państwa Brandysów powstał obiekt turystyczny cieszący oczy i zmysły, a zwłaszcza zmysł smaku.
W najdłuższej i najbardziej malowniczej z dolinek jurajskich, Dolinie Będkowskiej, Brandysówka oferuje pokoje gościnne, camping z możliwością obsługi przyczep campingowych, rozległy teren z placem zabaw dla dzieci i małe co nieco dla wzmocnienie ciała w postaci tradycyjnych potraw.
Jest to też jedno z nielicznych miejsc, gdzie na wsi można zobaczyć zwierzęta, pięknie się prezentującego konia i osiołka.
W Brandysówka może zorganizować w kameralnej salce imprezy dla kilkunastu osób, a także duże imprezy, jak imprezę sportową Bieg po Dolinie Będkowskiej dla kilkuset osób, czy imprezy firmowe.
W Brandysówce znajduję się też stacja Jurajskiej Grupy GOPR-u, który udziela pomocy licznie tu przybywającym wspinaczom i wszystkim jej potrzebującym.
Serdecznie zapraszamy
Brandysówka
32-089 Będkowice, ul. Pod Sokolicą 127
Tel. 12 285 26 57